بسم الله الرّحمن الرّحيم
سخنراني حضرت آيت الله دستغيب / اعتکاف 87
27/ 4/ 1387 - مسجد جامع شهدا
« يا ايّها الّذين آمنوا اِستَجيبوا لِلّه و لِلرّسول اذا دعاكم لما يُحييكم »
براي همهي كساني كه رهپويان وصال هستند و طالب لقاءالله ، رسيدن به قرب حق تعالي ، بهترين مژده در ماه رجب و خصوصاً مراسم اعتكاف همين كلام ذات اقدس احديت است كه مثل چنين شب هايي ملك داعي تا به صبح ندا مي دهد و پيام خدا را مي رساند : « الشّهرُ شهري و العبدُ عبدي و الرّحمةُ رحمتي » اين ماه رجب ماه من است و بنده ، بندهي من است و رحمت ، رحمت من است .
« جعلتُ هذا الشّهر حبلاً بيني و بين عبادي » اين ماه رجب را وسيله اي قرار داده ام بين خودم و بندگانم .
« و مَن اعتصم به وصلَ إليّ » كسي كه به اين ماه رجب چنگ بزند و از اين فرصت استثنايي استفاده كند ، به وصال من راه پيدا مي كند .
اين مقام ، مقام رفيعي است و خدا وعدهي آن را به رجبيون داده است . كسي كه قدر اين ماه را مي داند و از تمام ظرفيت وجودي خودش براي سير إلي الله و رسيدن به وصال پروردگار عالم و آن مقامات عالي معنوي استفاده مي كند .
« و مَن كان يَرجوا لقاء ربّه فَلْيَعمَل عملاً صالحاً و لا يُشرِك بِعبادةِ ربّه احدا » آن كسي كه اميد دارد لقاء پروردگارش را ، پس بايد چنين كند : عمل صالح انجام دهد و شرك نورزد . فقط لِلّه باشد ، براي خدا عمل كند .
همان طور كه موعظهي واحدهي قرآني اين است : « اَن تَقوموا لِلّهِ مثني و فرادي » . حركت براي خدا ! هيچ چيزي ضميمهي آن نباشد . چه به صورت فردي انجام بگيرد چه به صورت جمعي باشد .
كه البتّه عبادت به صورت جمعي مفيد تر و مؤثّر تر است . بعضي ها شايد تصوّر كنند اگر كنج خلوتي باشيم سر بر گريبان خود داشته باشيم و توجّه بيشتري به ذات احديّت ، مفيد تر باشد . امّا همه وقت چنين نيست . اگر اين بود خداوند متعال فرا نمي خواند بندگان خودش را كه « و اركعوا مع الرّاكعين » با ركوع كنندگان ركوع كنيد . نماز را به جماعت بخوانيد .
« و اَفيضوا مِن حَيثُ اَفاضَ النّاس » در مراسم حج همان مسيري كه مردم مي روند ، حركت شما به صورت جمعي و همراه با عامّهي مردم باشد ، با مسلمانان حركت كنيد . در جمع بركتي است كه نشانه اي از آن همين اعتكاف است . دعوت مي كند به اين كه در مساجد اجتماع كنيد و با شرايطي كه ذكر شده است . اين يعني وقتي دعا به صورت جمعي واقع شود نزول بركات الهي و اجابت دعا قطعاً بيشتر خواهد بود .
شايد بعضي فكر كنند كه به حسب قياس نسبت به سفره هاي معمولي ، اگر افراد كمتري باشند بهرهي بيشتر مي برند ؛ درست معكوس آن در خوان نعمت الهي صادق است . يعني هر چه بيشتر باشند نزول رحمت خدا بيشتر است .
پس آن كسي كه اميد دارد به لقاءالله عمل صالح انجام دهد و فقط هم براي خدا باشد .
اميد داشتن يعني طلب كردن « من رجا شيئاً طلبه » كسي كه اميد چيزي دارد ، آن را طلب مي كند . دنبالش هست . در مسائل مادّي مي بينيم ، در تجارت و كشاورزي و امثال اين ها اگر اميد سود باشد محال است كه شخص تاجر يا كشاورز يا امثال اين ها يك لحظه غافل از برنامهي تجارت و معامله و كشت و زرعشان باشند . همراه با اميدش تلاش و كوشش است . در مسائل معنوي و سير إلي الله اين مسئله صدق مي كند . يعني « من رجا شيئاً طلبه » كسي كه اميد چيزي دارد طالب آن است و طالب نمي تواند از پاي بنشيند و حتّي يك لحظه از مقصود و مرام خود غفلت كند . دائماً متوجّه است . شما در همين دعاي ماه رجب ببينيد « يا مَن ارجوه لكلّ خير » اي كسي كه من از او اميد دارم همهي خير ها را . خيراتي كه من تشخيص دهم يا او بداند ؟ البتّه او بداند ! امّا چگونه ممكن است كه من بخواهم از او تمام خير ها را ؟ شرطي در ميان هست يا نه ؟
« و آمنُ سخطه عند كلّ شرّ » نسبت به هر شرّي هم احساس امنيت از غضب خدا كنم ، آيا مطلق است يا مشروط است ؟
مرحوم آقاي حاج ميرزا جواد آقاي ملكي در المراقبات مطلبي دارند كه ترجمه و توضيح كوتاه آن اين است : وقتي ما مي گوييم « يا مَن ارجوه لكلّ خير » در واقع چيزي را تقدير گرفتيم . يك پيش نياز و پيش شرطي دارد . با اين بيان يعني اي خداوندي كه قرار داده اي راهي را كه اگر بندگان تو آن راه را بپيمايند ، هر خيري را كه از تو بخواهند هر چند جميع خيرات هم باشد تو به آن ها عطا مي كني . اين راه ، اين طريق و اين بابي كه بايد طي شود و داخل بشويم در آن چيست ؟ الدّعا !
اگر دعا باشد چنين است كه حقيقت دعا مي تواند موجب اميد باشد . كه تمام آن چه خير است خدا به ما عطا بكند . حقيقت دعا هم اين است كه آن چه را از خدا مي طلبيم اثباتِ در عمل باشد . كسي كه همهي خير را از خدا مي خواهي ، تمام خيرات را مي طلبي ، چه قدر خداوند متعال از شما توقّع خير دارد ؟ اگر ما اميد همهي خيرات را داريم ، بايد بدانيم كه خداوند هم انتظار خير را از ما دارد . خيري كه به او برسد يا خيري كه به خود ما مي رسد ؟ البتّه چنين است كه بازگشتش به ما است . امّا طالب ، اوست . او از ما مي خواهد انجام همهي خيرات را البتّه تا حدّي كه بتوانيم . و متقابلاً ما اميدوار مي توانيم باشيم به همهي خيراتي كه از جانب او باشد .
در « آمنُ سخطه عند كلّ شرّ » و من در امن هستم از غضب تو نزد هر شرّي ، باز هم ايشان جملهي لطيفي دارد كه شرح و تقدير اين مطلب است : يعني اي خدايي كه راهي را گشوده اي پيش پاي بندگان خودت كه اگر آن را طي كنند چنين خواهد بود كه از سخط و غضب تو ، آن ها در امن و امانند . و آن چه هست ؟ التّوبه !
توبه چيزي است كه مي تواند انسان را به تمام معنا در امن و امان قرار بدهد و انسان كاملاً بداند كه خداوند متعال اگر توبهي حقيقي از كسي واقع شد ، او را در امن و امان قرار مي دهد و برخوردار از رحمتش مي كند . و بلكه بر حسب قرآن و نصّ كلام خدا « إنّ اللهَ يُحبُّ التّوابين و يُحبُّ المتطهّرين » خدا دوست دار بندگان تائب است . آن هايي كه به سوي او باز مي گردند ، اگر يك دوران جدايي و فراقي هم بوده است ، او مشتاق به آن ها بوده . مشتاق به بازگشت آن ها بوده . الآن كه برگشتند نسبت به آن ها محبّت دارد . آن ها محبوب خدا شدند . خدا آن ها را دوست مي دارد . به شرط اين كه توبهي آن ها حقيقي باشد و واقعاً آمدند به سوي پروردگار عالم . همه چيز را پشت پا زدند و از همه چيز گذشتند و به خدا پيوستند . آن ها بندگان صالح خدا شدند . خدا آن ها را دوست مي دارد . دوستي خدا هم معلوم است كه چه نتايجي براي انسان دارد . چه جذبه اي ايجاد مي كند . ما هر چه تلاش كنيم در حدّ توان و ضعف خودمان است . امّا جذبهي الهي و كشش او هست كه ما را به سمت خودش مي برد . وقتي براي كسي جذبه حاصل شد ، ديگر خاطر جمع باشد كه خداوند متعال او را مي رساند به آن مطلوب حقيقي و واقعي خودش ، آن هم در مدّت زمان بسيار كوتاهي . « و اَنّ الرّاغب إليك قريب المسافة » پويندهي راه خدا راهش نزديك به خداست .
امام سجّاد (ع) بيان مي فرمايد : از ما يك حرفي حركتي كه در حدّ انجام فعل از يك عبد ضعيف است ، و از جانب خدا عطيه هاي وافر . « يا من يُعطي الكثير بالقليل » اي كسي كه در مقابل عمل كم ، زياد عطا مي كني . و رحمت تو رحمت واسعه است فعل ما در حدّ خودمان است و فعل تو در حدّ خود توست . تو عظيمي . ما كوچكيم . « أين تراب و ربّ الأرباب » ؟ ما خاكيم . اگر در اين حدّي كه خاكيم ، كاري از ما ساخته باشد كه آن هم قدرتي است كه خودت دادي . و امّا آن چه تو عطا مي كني به اقتضاي ربوبيت توست . به اقتضاي الوهيت توست . رحمت او ، رحمت واسعه است .
ما بايد از فرصت استفاده كنيم اين چند روزي كه در مهماني خدا هستيم . كسب نور از خداوند آن هم براي جوان خيلي آسان است . در روايت داريم كه وقتي بنده اي در دل شب با خداي خودش مناجات كند ، نجوا كند ، « اَثبتَ اللهُ نورَ في قلبه » خداوند متعال نور را در دل او ثابت مي كند . تثبيت نور خيلي مهم است . گاهي ممكن است انسان در انجام يك نماز خوبي ، عبادتي ، دعايي ، قرآني ، ذكري ، نوري به قلب او تابش كند . امّا ثابت شدن نور در دل اهمّيّت وافري دارد . بايد كاري كرد كه نور را خدا در دل ثابت نگه دارد . و اين كار نجواي نيمه شب است . مناجاتِ در دل شب است با خدا . توفيق را از خودش بايد طلبيد . ذكر خدا بالا ترين توصيه است كه در قرآن به مؤمنين شده است . « اُذكُرُ الله ذكراً كثيراً » .
خداوند جليس و همنشين كسي است كه ذكر او را داشته باشد . چه ذكر قلبي كه ياد اوست و طرح بر محبّت اوست . اگر كسي بخواهد بداند چه وقتي ياد خدا در او ملكه مي شود ، وقتي كه محبّت خدا در دلش كاملاً واقع شده . اين ديگر ياد خداست . ديگر نمي تواند دلش را از ياد خدا خالي كند . تا محبّت خدا است ياد هم هست . و اين محبّت را همين اوقات هست كه انسان مي تواند از خدا بطلبد كه خدايا دل من را مملو از مهر و محبّت خودت قرار بده . هر چيزي كه مانع اين محبّت تو هست از دل من خارج كن .
اگر در دعاي ابوحمزه مي خوانيم « اَخرج حبّ الدّنيا مِن قلبي » محبّت دنيا را از دلم بيرون كن ، چون نمي شود هم حبّ دنيا هم حبّ خدا . حبّ دنيا برود حبّ خداست . ديو چو بيرون رود فرشته درآيد . اگر دل پاك شد از آن علايق دنيوي قطعاً جايگاه آن مي شود حبّ خدا . حبّ خدا آمد ، ياد خداست . و اكسير است و گرانبها ترين چيزي كه براي انسان توشهي سير إلي الله است همين است .
و چه اذكار زباني . زباني هم همين طور . ( به زبان ذكر بگوييم امّا توجّه داشته باشيم . )
در اين ماه رجب حقيقتاً چقدر بايد از اذكار استفاده كرد . ذكر استغفار « اَستغفرالله ذَا الجلال و الإكرام مِن جميع ذنوب و الآثام » طلب مغفرت مي كنم از آني كه صاحب جلال است و در عين حال صاحب اكرام است . گرامي مي دارد بندگان خودش را از همهي ذنوب ، گناهان ، عصيان هايي كه انجام داده اند . مرحوم صدوق مي فرمايد كسي كه اين ذكر را هزار مرتبه در ماه رجب بگويد ، خداوند مي فرمايد : « إن لم اغفر لستُ بِربّكم لستُ بِربّكم لستُ بِربّكم » اگر نبخشايم تو را ، ربّ شما نيستم ربّ شما نيستم ربّ شما نيستم .
ديگر تضميني از اين بالا تر براي كسي كه احياناً در برهه اي يك بريدگي بين او و خداي خودش ايجاد شده ، غفلتي پيش آمده ، هواي خودش را تبعيّت كرده . حالا خدا اين طوري مي گويد . ما هم به همين اميد هستيم . مي گوييم خدايا ما كه سراپا گناه و غفلتيم امّا تو چه ؟ تو كه رحمتت رحمت واسعه است ، تو كه اين همه دعده ها به بندگان خودت دادي ، اين همه اميد داده اي .
از سورهي مباركهي توحيد غافل نباشيم . درست است كه ده هزار مرتبه مستحب است در سراسر ماه رجب ، ولي شما ببينيد چه حاصل مي شود ؟ توحيد به معناي واقعي در وجود انسان به صورت ملكه در آيد ، به حقيقت توحيد برسد ، اين خيلي ارزش دارد . البتّه بايد بهاي آن را انسان بدهد و بهايش هم همراهش نور است و لطف است و رحمت الهي است . حالا اگر هزار مرتبه اين سورهي مباركهي توحيد را كسي بخواند در روايت است كه يوم القيامه وقتي كه مي آيد ، در مقام هزار نبي است . يعني همراه او با اين وجود مبارك ، مقام و مرتبهي هزار پيامبر است . كم چيزي نيست كه خدا عطا مي كند به بنده اي كه نه به او وحي مي شود ، نه او عنوان نبوّت و مقام رسالت را دارد . ولي اين چنين است ، فضل خدا عظيم است .
و از يك طرف هم توجّه كنيم نه استحقاق است ! ما كجا و استحقاق اين همه عنايات خدا كجا ؟ اين فضل است . « و اللهُ ذو الفضل العظيم » يعني بيش از حدّ استحقاق .
اميد به فضل او داريم آن هنگامي كه از اين دنيا مي رويم ، إن شاء الله به تأسّي از مولي الموحدين اميرالمؤمنين (ع) كه فرمود : « و لمثل هذا فاليعمل العاملون » براي چنين مرتبه اي عمل كنند عمل كنندگان . او مي بيند خدا با بندهي خوب خودش چه معامله اي مي كند . به اميد آن لحظه باشيم . و علي است كه چون مي داند هنگام رفتن ، خداوند چگونه استقبال مي كند ، ملائكه چگونه استقبال مي كنند ، ارواح قدسي چه استقبالي مي كنند ، عاشق آن لحظه است . چيزي كه ديگران از آن مي گريزند ، او عشق به آن دارد . « قل إنّ الموت الّذي تَفِرّونَ منه فإنّه ملاقيه ثُمَّ تُرَدّونَ إلي عالِم الغيب و الشّهادة و يُنَبِّئُكم بما كنتم تعملون » . خيلي ها از مرگ فرار مي كنند . خب اين كه بالأخره فرا مي رسد و باز مي گرداند اين مرگ ، همان پلي كه بين اين عالَم است كه زندان مؤمن است به آن جايي كه آسايش و آرامش مؤمن است . « و عالِم الغيب و الشّهادة » . او مرجعِ رجوع همه است . « إنّا لِلّه و إنّا إليه راجعون » . علي (ع) انسش به مرگ از بچّه به سينهي مادر بيشتر است . براي همين است كه « و لمثل هذا فاليعمل العاملون » .
جملهي جالبي را مقام معظّم رهبري در سفرشان به شيراز ، با بسيجي ها مي گفتند : اين كه مي گويند عمل كنيم ، كار كنيم براي ثبت در تاريخ ، البتّه حرف بدي نيست امّا آن عملي كه از ما سر مي زند كرام الكاتبين مي نويسد . ذرّةٌ مثقال از ما ثبت و ضبط است . عين اعمال ما موجود است . « و مَن يَعمل مثقال ذرّةٍ خيراً يَرَه ، و مَن يَعمل مثقال ذرّةٍ شرّاً يَرَه » . خود عمل را مي بيند آن جا . اگر خيري از او سر زده مي بيند آن را . هر چند بعضي از مفسّرين چنين فرمودند كه يعني جزاي عمل را ، پاداش عمل را مي بيند . بعضي هم فرمودند عين عمل مقابل چشمش است .
خب حالا اگر آن چه كه شر است و گناه است پاك بشود إن شاء الله ، « التّائب مِن الذّنب كَمَن لا ذنب لَه » كسي كه توبهي حقيقي از گناه كرده مثل كسي است كه اصلاً گناه نكرده ؛ آن جا ديگر بحث اين نيست كه چيزي باشد بخواهند نشانش دهند . تمام شد !
و خيرات مي ماند . خوبي هايش مي ماند . آن جا پيش چشم اوست . و خودش هم اين جا مي فهمد بهش مي فهمانند كه تو ديگر از وزر گناهانت رها شدي . احساس آرامش ، آزادي ، اطمينان قلب را خدا مي چشاند به تائب ، عطا مي كند .
و لذاست كه بايد از فرصت ها استفاده كرد . فرصت جواني را ! خداوند إن شاء الله به جواني شما بركت دهد و اين توفيقي كه نصيبتان كرده از شما گرفته نشود إن شاء الله . خيلي دعا كنيد . بگو خدايا تو مرا آوردي . خودت هدايتم كردي . « ربّنا لا تزغ قلوبنا بعد إذ هديتنا » خدايا دلم گرفته نشود بعد از آني كه اين طور به يمن هدايت و لطف تو باز شد . اين طور الحمدلله سعهي صدري پيدا كردم . لذّت و انس با تو را چشيدم . آن وقت نكند كه خداي نكرده باز هم سرِ راه من دشمن ظاهر بشود و إن شاء الله چنين نخواهد شد . جواني فرصت است . مرحوم حضرت امام (رضوان الله تعالي عليه ) از قول استاد بزرگوارشان مرحوم آقاي شاه آبادي مي فرمايند : جوان به مراتب بهتر مي تواند جهاد اكبر بكند ، همان طور كه در جهاد اصغر هم بهتر است . در جبهه هاي جنگ جوان ها مي توانند بهتر كار كنند يا پيرمرد ها ؟ جوان ! نيرو دارد . قدرت و توان دارد . براي مبارزهي با شيطان و هوا هم جوان مي تواند اين جهاد را انجام دهد ، سامان بدهد و إن شاء الله به نتايج عالي برساند .
خداوند شما را موفّق بدارد . خداوند إن شاء الله ما و شما را از جملهي كساني قرار دهد كه وقتي در سياهي شب ديگران خوابند امّا شما بيدار و از بركت دعاي شما اين توفيق نصيب حقير هم بشود كه فرمود : اگر در هنگام شب نداي يارب يارب بندهي صالح بلند شود ، خدا مي فرمايد « لبّيك عبدي سَل اُعطيَك » بله اي بندهي من بخواه ، من عطا مي كنم . هر چه بخواهي من عطا مي كنم . چه مي خواهي جز معرفت خودش را ، جز لقاء خودش را ، جز ثبات قدم را ؟
اين دعاي غريق را خصوصاً اين زمان زياد بخوانيد : « يا اللهُ يا رحمانُ يا رحيمُ ثبّت قلبي علي دينك » خدايا دلم را بر دين خودت ثابت كن . من ضعف خودم را مي دانم امّا توكّل به تو كردم . به اميد امداد تو آمدم . به همهي ما خدا تو عنايت كن !
YAS GROUP
