برنامه آينده
اطلاعیه
جلسه هفتگی شنبه مورخ 10 اسفند ماه  جهت جلوگیری از آسیب های احتمالی
در حوزه سلامت عزیزان
برگزار نمی گردد!

رهپويان



شنبه 12 مرداد 1392 نسخه چاپی
خلاصه سخنرانی | نگاهی به قرآن «33» [سوره نساء «قسمت هفتم»]
بدون اشراف، قضاوت نکنیم.

یا لطیف
سخنرانی حجةالاسلام سید محمد انجوی‌نژاد
12 / 05 / 1392

موضوع : نگاهی به قرآن «33» [سوره نساء «قسمت هفتم»]



آیه 58 سوره نساء :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى‏ أَهْلِها وَ إِذا حَکَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُکُمْ بِهِ إِنَّ اللَّهَ کانَ سَميعاً بَصيراً.
خداوند تبارک و تعالی به شما امر می کند که امانات را به اهلش بسپارید و زمانی که قرار است بین مردم قضاوت کنید، با عدل قضاوت کنید. خداوند این‌گونه شما را به نیکویی، وعظ و پند می دهد و به کاری که می کنید آگاه و بصیر است.

+ شأن نزول آیه بر می گردد به زمان فتح مکه؛ در آن زمان عثمان‌بن طلحه، کلیددار کعبه بود. وقتی پیامبر (ص) آمد، کلید را از عثمان که از مشرکین بود، تحویل گرفت، داخل خانه کعبه شد و بت ها را از بین برد، آنجا را شست و شو داد و معطر کرد. زمانی که می خواست در را ببندد، عباس عموی پیامبر، گمان می برد که کلید به او تحویل داده خواهد شد. اما پیامبر (ص) مجددا کلید را به عثمان‌بن طلحه داد و حکم کلیدداری او را مجددا تنفیذ کرد.
در اینجا این آیه نازل شد که خداوند تبارک و تعالی توقع دارد امانت ها را به اهلش برسانید و در میان مردم به عدالت قضاوت کنید.

+ در بحث دادن کلید به عثمان‌بن طلحه و ندادنش به عباس، نکته ای وجود دارد و آن این است که قبل از اینکه دیانت افراد چک شود، امانت‌داری آن ها باید چک شود. چه بسا برای سپردن یک امانت، ترجیح خواهید داد به یک کافر امین بسپارید، تا یک مسلمان غیر امین. خیلی ها دین ندارند، اما از نظر انسانی آنقدر تقید دارند که امانت‌دار باشند. و خیلی ها هستند که دین دارند، به ظاهر شهادتین را گفته اند، اما در دین‌شان نقص وجود دارد؛ من جمله اینکه امین نیستند.
پیامبر ترجیح داد کلید کعبه را به عثمان‌بن طلحه ی مشرک بدهد، اما به عباس عمویش ندهد. بدون تعارف!
در انتخاب بین عثمان و عباس، اولین پیام برای ما این است که قبل از دین‌داری، اول باید به امانت‌داری نگاه کرد.

+ خصوصیات امین
در امانت‌داری یک سری از خصوصیات، انسانی است و یک سری از خصوصیات، دینی، شرعی و اسلامی است.
این شخص باید ذاتا نسبت به با افشای سرّ، یا خیانت مشکل داشته باشد. برخی مردم [مؤمن یا غیر از آن] نسبت به خیانت احساس بدی دارند، این ها شرط اول برای امانت‌داری را دارند. و نسبت به امانت‌داری احساس خوبی دارند.

در بین طوایف و قبایل جدید - حتی طوایفی که با هیچ دین و مکتبی آشنا نیستند - مفهوم مردانگی و امانت‌داری وجود دارد؛ که حتی در زمان جنگ و قتال، خیانت نمی کنند. این یک خصوصیت انسانی است. شخص باید نسبت به خیانت حساس باشد و از امانت‌داری لذت ببرد.
در خصوصیات دینی و شرعی امین، شرایطی در شرع و فقه داریم.

+ عدالت در قضاوت
پیامبر (ص) در در هنگام قضاوت و انتخاب بین عباس، عمویش و عثمان، کلیددار خانه ی پر از بت ِ کعبه، عدالت را کاملا رعایت کرد. کفه ی امانت‌داری را می سنجد.
وقتی بحث قضاوت مطرح می شود، بعضا فکر می کنند فقط شخص قاضی مد نظر است. قرآن کریم، قضاوت را یکی از خصوصیات انسانی و دینی بر می شمرد. از کودکی و نونهالی، قضاوت ها باید در درایره ی عدالت باشد، تا بالاتر.

اولین نکته ای که باید دقت کنیم این است که بدون اشراف، قضاوت نکنیم؛ ولو اینکه با این قضاوت، گناهی در پرونده ما ثبت نشود. اما نوع بدون اشراف قضاوت نکردن، باعث نهادینه شدن این رفتار در ما می شود.
از این دست روایات زیاد نقل شده که مثلا در محضر امام صادق (ع)، فقیری وارد شده و آقا به او کمک نکردند، شخص متوسطی وارد شده مقداری به او کمک کردند، یک شخص غنی وارد شده و زیاد به او کمک کردند. آقا رسول الله (ص) در تقسیم غنائم، به مشرکین دو برابر و به مجاهدین نصف دادند.
نگاه اولیه به این رفتارها، یک برداشت منطقی دارد و آن این است که امام و پیامبر اشتباه کرده اند! قرآن کریم می فرماید اشتباه را کسانی می کنند که بدون اشراف ، قضاوت می کنند.

قضاوت های زمان کودکی ما اثبات می کند احتمال ِ اشتباه در قضاوت بدون اشراف، بسیار زیاد و تقریبا یقینی است.
تفاوت جامعه ی انسانی و جامعه گوسفندی در همین است؛ در جامعه ی گوسفندای نه شرایط قبل و بعد داریم و نه انگیزه.
عدالت در قضاوت، از امانت‌داری شماست. قضاوت بدبینانه و خوش‌بینانه، هردو اشتباه است.

در رفتار و قضاوت های خدا و معصومین، اشراف کامل است.
باید در ما نهادینه بشود. انسان ها و گوسفندها تفاوت دارند؛ خوردن ها و خندیدن ها و گریستن ها و عصبیت ها و .. هزاران انگیزه ممکن است داشته باشد. از خصوصیات انسان امین این است که از قضاوت کردن خارج از عدالت، اجتناب می کند و عدالت یعنی اشراف. اول باید وزن را بدانید بعد نمره بدهید.

امانت هایی که در روایات آمده و انسان باید نسبت به این ها امانت‌دار باشد :
1. اموال
چه مال خودت باشد، چه مال غیر. نسبت به اموال موظفیم. مال، نعمتی است که خدا داده و یک بُرد زمانی دارد و در این مدت باید از آن استفاده ی صحیح شود.
اسراف ها و تبذیرها به دلیل امانت‌دار نبودن ماست.

2. ثروت ها
نسبت به ثروت و مکنت باید امین باشید.

3. پست ها و مسئولیت ها
یک توصیه : تا می توانید از پست و مسئولیت هایی که شما را مدیون بیت المال و مردم می کند، فرار کنید. فقط اگر احساس تکلیف کردید، این پست ها را بگیرید و وقتی گرفتید باز هم فرار کنید! بسیار سخت است. کسانی که این‌گونه مسئولیت ها را می پذیرند، سعی کنند همیشه بیت المال به آن ها مدیون باشد؛ دو برابر و جهادی کار کنند.

4. سرمایه های انسانی
گوش و ذهن انسان ها، امانت است. آنچه می گویید و می نویسید و حکمی که اجرا می کنید، اگر ناحق باشد، غیر از این که خودش جرم است، جرم دیگری دارد که خیانت به امانت سرمایه ی انسانی است.
فرزندان شما امانت اند و بلکه مهمترین امانت. مهم تر از پست و مقام و علم و ترقی شما. وظیفه ی شما سرویس دادن است.
در حدی رسیدگی کنید که هم انگیزه برای تلاش داشته باشد، هم از رفاه اولیه برخوردار باشد. دین و دنیا را به او بیاموز. این امانت‌داری شما را می رساند.

5. فرهنگ ها
خداوند ما را قبیله قبیله و شعبه شعبه آفرید برای اینکه فرهنگ های متنوع و مختلف در کره ی زمین حاکم باشند. خداوند اگر می خواست خودش نظم نوین جهانی را اجرا می کرد، اگر می خواست یک زبان بین المللی می گذاشت که همه با آن زبان صحبت کنند. خداوند پشم بر بدن ما نکاشت، که لباس های متفاوت بپوشیم! نام این را فرهنگ گذاشت. و فرمود باید نسبت به فرهنگ و میراث فرهنگی‌تان امانت‌دار باشید.

ما ایرانی مسلمانیم؛ فرهنگ‌مان متشکل از دو قسمت است : فرهنگ ایرانی + فرهنگ دینی.
اگر بنا نبود از فرهنگ ملی‌مان پاس‌داری کنیم، خداوند این‌همه تنوع خلق نمی کرد. خلق کرد که متفاوت باشیم.
فرهنگ شهر، کشور، منطقه، جزء امانت هایی است که در اختیار ماست.


دانلود صوت سخنرانی


کانال تلگرام رهپویان
* نام شما : 
پست الکترونيک : 
وب سايت : 
* نظر شما : 
 
تبليغات