برنامه آينده
جلسه امشب مورخ 3 اسفند ماه جهت جلوگیری از آسیب های احتمالی در حوزه سلامت عزیزان برگزار نمی گردد!

رهپويان



جمعه 13 تیر 1393 نسخه چاپی
متن سخنرانی راجعون - قسمت دوم
یکی از راه های تربیتی که مرحوم شهید دستغیب داشتند این بود؛ بیشتر از اینکه من و شما را با محاسن دینی آشنا کنند، ما را راجع به معایب دینی آگاه می کردند. شهید دستغیب جزء علمای اخلاقی بودند که اینگونه شروع می کردند: دین داری، مذهبی بودن، با اخلاق بودن، یعنی گناه نکردن، نه یعنی ثواب کردن. یکی از بزرگ ترین عبادت ها، گناه نکردن است.

یا لطیف
سخنرانی حجت الاسلام سید محمد انجوی نژاد
موضوع: راجعون – قسمت دوم
رمضان المبارک 1393
 
در قسمت قبل گفته شد که دو ذکر، از اذکار پرکاربرد پیامبر(ص) بود. یکی تهلیل "لا اله الاالله" و دیگری هم استرجاع "انا لله و انا الیه راجعون". عرض کردیم که رجعت یعنی انسان بتواند در طول زندگی به آن پاکی که در اوایل زندگی و خلقت بوده است، برگردد!
قسمت دومش، بحث توبه بود، که توبه هم یک نوع رجعت تلقی می شود، یعنی جبران آن سیاهی که بر نورانیت ما واقع شده و بازگشت به همان نورانیت سابق.

قسمت سومی که باید به آن ورود پیدا کنیم بحث راجعون و دفاع است. یکی از نکات بسیار مغفول در اخلاق ما، نزدن خاکریزهای دفاعی یا در حقیقت بهتر است اسمش را ورع بگذاریم، یعنی نوعی دوری جستن از برخی زمینه های گناه.

فرضا وقتی در یک هوای سرد می خواهیم بیرون برویم، قبل از اینکه فکر کنید که کجا می روید، فکر می کنید که چگونه از خود در برابر سرما دفاع کنید! لذا شما برای زمستان حتما لباس هایی را در نظر می گیرید که این لباس ها بتواند شما را در برابر سرما از گزند حفظ کند.

یکی از بحث هایی که در مبانی اخلاقی تربیتی وجود دارد، همین است یعنی سیستم دفاعی که ما در ایامی مانند ماه رمضان یا دهه محرم یا زیارت ها یا بعضی از مباحثی که زمینه گناه خیلی کمتر است، باید جدی بگیریم این است که آیا می توانیم یک سیستم دفاعی انتخاب کنیم که این سیستم بعد از ماه رمضان بتواند به ما کمک کند!
یعنی در حقیقت اگر بخواهیم از دیدگاه تک و پاتکی به آن نگاه کنیم، یکی از نکات مهم در نگاه داشتن یک منطقه، خاکریزهای دفاعی آن منطقه است و آیه شریفه ی قرآن که می فرماید: "وَأَعِدُّواْ لَهُم مَا اسْتَطَعْتُم منْ قُوَّةٍ" 2 نگاه دارد:
یک نگاه در مقابل دشمن انس است، که یک دیدگاه نظامی است و یک نگاه در مقابل دشمن نفس و دشمن جن، یعنی نگاه نفسانی و اخلاقی است.

می گوید تا جایی که می توانید خودتان را در مقابله ی با دشمنان نفس و جن(شیطان) مسلح کنید. این می شود خاکریز دفاعی زدن اطراف چیزهایی که فرا می گیریم.
به عنوان مثال اگر من و شما تعهد بدهیم و توبه کنیم که به فلان نقطه سفید اخلاقی برگردیم، مثل اینکه بگویم من دیگر دروغ نمی گویم. برای اینکه دیگر نخواهم دروغ بگویم، حتما یک سری زمینه هایی که برای دروغ وجود دارد که اگر این زمینه ها رفع نشود، من خاکریز دفاعی درستی نزده ام. خیلی از ما از گناهانی که انجام داده ایم توبه می کنیم اما راه دفاع برای اینکه دیگر آن گناه را انجام ندهیم، بلد نیستیم! شخصی توبه می کند و فرضاً می گوید من دیگر گناه چشم را مرتکب نمی شوم، فقط می گوید مرتکب نمی شوم. چگونه مرتکب نشوم؟ بعد از آن چگونه زمینه سازی اجتماعی و خانوادگی و محیطی داشته باشم که بتوانم مقاومت کنم؟ مضراتش را می دانم یا نه؟

خیلی از ما اسرار الصلاة را زیاد مطالعه می کنیم یا مثلا راجع به اثرات خوب زیارت برای زیارت مکه، کربلا، خیلی مطالعه می کنیم، می گوید آنجا می روم چه کارهایی باید انجام بدهم؟ اما راجع به اسرار ذنوب، اسرار گناه که من بتوانم در مقابلش خاکریز دفاعی داشته باشم چیزی نمی دانم! چرا دروغ بد است؟ چرا شهوت بد است؟ چرا گناه خواری می آورد؟ واقعا خواری و پستی می آورد یا نه؟
دیشب خدمتتان عرض کردم که عده ای نوع توبه شان توبه ی زحمتی است. زخم خورده اند، توبه می کنند! اما آن هایی که توبه شان توبه ی رحمتی است و در اثر محبت توبه می کنند، علمشان نسبت به بدی گناه زیاد است لذا امام صادق(علیه السلام) فرمودند: فرق ما با پیروان و شیعیانمان این است که ما بطن و کُنْه و ذات گناه را می بینیم ولی آن ها اثر گناه را می بینند! دروغ می گویی این اتفاق می افتد یعنی خود گناه فی نفسه در چشم شیعه ی ما زشت نیست! وقتی انجام می دهد و بعد اثرش را می بیند تازه می فهمد که زشت است. بنابراین توبه اش توبه ی زخم خورده ی زحمتی می شود اما چون ما به گونه ای هستیم که ذات گناه را می بینیم، نسبت به این گناه معرفت داریم. همانطور که از زیارت لذت می بری، باید همانطور هم از گناه نفرت داشته باشی.

اثر زیارت را دیده ایم؟ نه. در کل از زیارت لذت می بریم، ما بطن زیارت را دیده ایم. ما به این خاکریز دفاعی می گوییم. یعنی باید یکی از برنامه هایم این باشد که اگر از یک گناهی توبه کردم، دنبال شناخت آن گناه بروم. لذا یکی از راه های تربیتی که مرحوم شهید دستغیب داشتند این بود، بیشتر از اینکه من و شما را با محاسن دینی آشنا کنند، ما را راجع به معایب دینی آگاه می کردند، جزء فلسفه کاری این بزرگوار بود. شهید دستغیب جزء علمای اخلاقی بودند که اینگونه شروع می کردند: دین داری، مذهبی بودن، با اخلاق بودن، یعنی گناه نکردن، نه یعنی ثواب کردن. یکی از بزرگ ترین عبادت ها، گناه نکردن است.

مثلا شما فرصت داری، کارمندی هستی که می توانی 10 ملیون پول را استفاده شخصی کنی. از 7 صبح تا 2 بعداز ظهر وسوسه شیطان روی شما فشار می آورد که در این چند ساعت بتوانی دست به دست کنی و اختلاسی انجام دهی. 7 ساعت وسوسه شیطان روی شما است اما عملی نمی کنی، بنابراین 7 ساعت کامل، برایت عبادت منظور می کنند. لذا شهید دستغیب در فلسفه اخلاقیشان بیشتر از اینکه به فکر عبادت کردن باشند، به فکر گناه نکردن بودند.

مثال ملموس تر و امروزی این است: خواهری از خانه بیرون می آید، حجابش را رعایت نمی کند، چرا؟ برای اینکه در جامعه دیده بشود، اتفاقا 5 ساعت در خیابان می گردد و هیچکس او را نمی بیند و بر می گردد. چه اتفاقی می افتد؟ ثانیه به ثانیه، یعنی 5 تا 3600 تا برایش گناه می نویسند. برعکس خواهری از خانه بیرون می آید اما حجابش را رعایت کرده، چون دین گفته اگر رعایت نکنی گناه است. 7 ساعت می گردد ولی یک ذکر هم نمی گوید، در بازار می گردد،  کیف و کفش نگاه می کند، سینما و پارک هم می رود، بستنی می خورد و بر می گردد. اگر از این خواهر بپرسند کجا بودی؟ خدا جواب می دهد: 7 ساعت، 7 تا 3600 ثانیه عبادت کرد! اینکه ما می گوییم یکی از دلایلی که خدا به زن ها آسان تر گرفته و می گوید عبادت هایشان زیاد است، همین بحث حجاب است، فقط داشتن حجاب عبادت می شود.

یا مثلا شما به یک سفر می روی، از اینجا قصد می کنی به ساری بروی، دو روز رفت و دو روز برگشت عمر این سفر است. قصدت از سفر به ساری چیست؟ این است که لب دریا گناه کنی! از لحظه ای که راه می افتی تا برگردی، برای شما ثانیه به ثانیه گناه نوشته می شود و در این سفر باید نمازت را کامل بخوانی، چون سفر معصیت است و خدا شما را به عنوان مسافر قبول ندارد و نماز کامل است. بعضی از برادرها و خواهرها بدون اجازه والدین کربلا می روند! در کل مسیر باید نمازشان را کامل بخوانند، کربلایش هم دو زار نمی ارزد. اگر کسی پدر و مادرش بر او ولایت دارند، باید نمازش را کامل بخواند.
اگر همین سفر ساری را به نیت شرکت در تشییع جنازه برادر مومنت بروی، کل سفر عبادت حساب می شود یعنی یک نیت می تواند خیلی از مسائل را حل کند.

خاکریز دفاعی که می گوییم این است؛ نگاه مومن به اینکه آیا از نظر عبادی و ثوابی، عبادت کردن مهم تر است یا گناه نکردن؟ فلسفه اخلاق اینگونه می گوید که خاکریز زدن خیلی مهم تر از جنگیدن است. یعنی شما یک خاکریزی بزنی که در این خاکریز دشمن اصلا نتواند به شما نزدیک شود که بخواهی بجنگی. ثواب این کار خیلی بیشتر از این است که شما خاکریز نزنی ولی صبح تا شب با دشمن بجنگی.

لذا وقتی می گویند تقوای پرهیز ثوابش از تقوای ستیز بیشتر است، به این دلیل نیست که کسانی که اهل تقوای پرهیزند، بی عرضه اند و کسانی که اهل تقوای ستیز هستند مجاهدین فی سبیل الله هستند، می خواهد این را بگوید که اگر می توانی پرهیز کنی، اول باید پرهیز کنی. اگر نتوانستی بعد باید ستیز کنی، اول باید خاکریز بزنی. "وَأَعِدُّواْ لَهُم مَا اسْتَطَعْتُم منْ قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ"، یعنی قرآن سیستم را دفاعی می چیند. اول دفاع، اگر دیدی دشمن از خاکریزت گذشت، باید حمله کنی و تقوای ستیز را داشته باشی.

یکی از دلایل آرامش وجدان و خوشحالی ما در ایام رمضان این است که تاثیر گناه نکردن بر ما خودش را نشان می دهد. مردم کمتر گناه می کنند مخصوصا گناهانی که در طول زمان پخش می شود یعنی گناهان نیتی. مثلا شما نیت کنی که ماه رمضان را از لج خدا روزه نگیری، این گناه نیتی می شود. اگر در ماه رمضان 29 روز را به دلیل گناه کاری روزه نگیری، فقط یک روز را روزه بگیری، این یک روز می تواند اثر منفی آن 29 روز را رقیق کند. اینکه می گویند بهترین دفاع، حمله است این الزاما درست نیست.

در فوتبال هم درست نیست، اگر در بازی با آرژانتین حمله کرده بودیم، 6 گل خورده بودیم. برخی اوقات بهترین دفاع، دفاع است. بهترین دفاع در اخلاق، حتما دفاع است. یعنی بهترین آدمی که می تواند خودش را حفظ کند و گناه نکند. بحثی در شرح اربعین حدیث جلسات آحاد حزب الله خدمت دوستان داشتم، یک کاربرد داده ام، عرض کردم یکی از کارهایی که باید در برنامه هایتان داشته باشید که امام خمینی(ره) هم در اربعین حدیث به آن اشاره می کنند، داشتن روز پاک است. نه در ایام ماه رمضان در مابقی روزها. یعنی در هفته یک روز را انتخاب کن که پاک باشی و این روز را به گونه ای انتخاب کن تا بتوانی پاک باشی. بسم الله الرحمن الرحیم، یکشنبه از ساعت 12 شب شروع می کنم تا 12 شب روز دوشنبه، 24 ساعت پاک. به چه معنایی؟ امام(ره) می فرمایند به معنای حتی دوری از کراهت.

واقعا یک بچه حزب اللهی، که سحر ماه رمضان را شاهچراغ می آید نتواند یک 24 ساعت در هفته داشته باشد که مکروه هم مرتکب نشود، خیلی کلاهش پس معرکه است! برمبنای فرمایش حضرت امام(ره) توصیه کردم که اگر انقدر وضعت خراب است که واقعا نمی توانی یک روز بدون کراهت داشته باشی، بنده مضمون حرف امام(ره) را این گونه عرض کردم که قرص دیازپام بخور، 24 ساعت بخواب. یعنی چه که من نمی توانم یک روز پاک داشته باشم؟! البته خود دیازپام خوردن مکروه است، قبل از 12 شب باید خورده شود.

کسانی که تجربه کرده اند می دانند وقتی به پایان 24 ساعت می رسد، دیگر دلش نمی آید خرابش کند. می گوید تا الان که جلو رفته ایم بگذار تا فردا ظهر هم برویم. بعضی ها در هفته اول، یک روز پاکشان 3 روز پاک شد، مطلقا پاک. نماز اول وقت را عقب انداختن کراهت دارد، نماز را بد خواندن کراهت دارد. این موارد را باید دقت کرد.

مرحوم آیت الله بهجت این کار را در برنامه شان داشته اند، می فرمودند پدرم به بنده گفته است یک روز پاک پاک داشته باش. به خودت هم فشار نیاور که من باید در این یک روز، زیارت عاشورا بخوانم، وارث بخوانم، جامعه کبیره بخوانم! نه، یک روز پاک به معنای گناه نکردن، نه به معنای ثواب کردن. نیم ساعت واجباتت را در آن روز پاک، درست انجام بده و بقیه اش را پاک باش.

شاید خیلی از مردم تصور کنند که توصیه به مردم برای یک روز پاک، در ماه رمضان خیلی توصیه ی بیخودی است، در صورتی که اصلا اینگونه نیست. بعد حضرت امام(ره) می فرمودند اگر در آن روز شکست خوردی، نگو ان شاء الله هفته دیگر یک روز خواهم داشت، بلافاصله از فردا شروع کن. آرام آرام این یک روز به دو روز و سه روز پاک تبدیل می شود. انقدر که ما در منابر افراد را به انجام عبادت و ثواب توصیه می کنیم، اگر یک دهمش، مردم را به گناه نکردن توصیه کنیم، تاثیرش به مراتب هم نفوذش بیشتر و هم شگفت انگیز تر است.
 
سومین مطلب در بحث ما این است که نمی شود به قول شاعر در کاخ معاویه زیست و خوی علی داشت. یک سری مباحث در زندگی ما وجود دارد که غیر دینی و غیر اسلامی است که اسمش را سبک زندگی می گذاریم. بارها گفته ایم که باید روی سبک زندگی دقت شود. من جمله ماه مبارک رمضان فرصت مناسبی برای ما است، چون ماه رمضان یک سبک از زندگی را به ما معرفی می کند. در کشور های عربی و سنی نشین و از صدر اسلام تا الان ماه رمضان کلا تعطیل بوده است. یعنی ماه رمضان را، ماه عبادت گذاشته اند. تمام روز استراحت می کنند و به این کار نداریم که شب را زیاد می خورند اما عبادت های سنگین هم دارند.

 خدا به مسئولین مملکت توفیق بدهد که راجع به سبک زندگی اسلامی وسواس داشته باشند. کار خوبی که در دولت قبل انجام می شد این بود که در ماه رمضان ساعت کاری را کم کرده بودند که در این دولت زیاد کردند در حالیکه می توانستند زیاد نکنند.
بنده برای شهادت امام صادق(علیه السلام) شخصا شاکی هستم که چرا تعطیل است! سلیقه شخصی بنده است، کاری هم به نظر مراجع و بزرگان و قم ندارم. برای اینکه می بینم شهادت امام صادق(علیه السلام) چون تعطیل است مردم به گردش می روند ولی در ماه رمضان می بینم که مردم پای کار خدا هستند. بنده شاکی هستم که چرا 23 رمضان تعطیل نیست؟ چون 70 % مردم شب قبلش را در مراسم احیا شرکت کرده اند. شهادت امام صادق(علیه السلام) چه کسی مجلس می رود؟! وقتی مردم خودشان پای کار خدا می آیند، وظیفه دولت جمهوری اسلامی این است که مردم را تشویق کند. وقتی شب 23 رمضان مردم مراسم احیا هستند، باید فردایش تعطیل باشد که مردم در مراسم احیا قدرت و توان اینکه بتوانند با خدا خوب مناجات کنند را داشته باشند.
پس ماه رمضان یک نمونه از زندگی را به ما ارائه می دهد که در این نمونه، جایگاه عبادت جدّیست. مثلا برادران اهل سنت شب ها نماز تراویح می خوانند، ما شب ها هیئت می آییم، خیلی از ما مقیدیم روزی یک جزء قرآن بخوانیم یعنی جزء برنامه جدی زندگی است.

معمولا مساجد با وجود اینکه در ماه رمضان رفتن به مسجد خیلی سخت است، خیلی شلوغ تر از بقیه روزهای عادی است. یعنی ماه رمضان که می آید یک سبک زندگی را به ما ارائه می دهد که در این سبک زندگی جایگاه عبادت، جایگاه تعریف شده است و جزء برنامه های شخص است.

»» این سبک زندگی چه تاثیری دارد؟
اختلافات کمتر، آشتی ها بیشتر، دعواها و اعصاب خردی ها کمتر می شود! "الا بِذکرِ الله تَطمَئنّ القُلوب" اطمینان قلوب بیشتر است، دزدی و عرق خوری و قتل کمتر است. چه اتفاق بدی می افتد اگر من و شما بعد از ماه رمضان فقط روزه را حذف کنیم؟! تازه همین را هم دین می گوید، دو روزش را داشته باشیم. بقیه اش چه ضرری به زندگی ما زده است؟! چه ضرری به اجتماع ما زده است؟! از نظر اقتصادی هم حساب کن، غیر از اینکه روزه در بدن تاثیر دارد و باعث سلامتی می شود که به این ها کاری نداریم.

یکی از اساتید بحث زیبایی راجع به نقش ورزش در اقتصاد می کرد. نه به معنای ورزش قهرمانی بلکه به معنای ورزش همگانی. توضیح می داد که توصیه نکردن دولت به ورزش همگانی، در ماه 60 هزار میلیارد تومان به ما ضرر می زند! از چه نظر؟ از نظر مصرف دارو، مصرف زیادی سوخت و...،  یک نمودار دیگر هم کنارش از کشور چین بود. چین از وقتی که در ماه ورزش را جایگزین تکنولوژی کرد، برای جمعیت نزدیک به 2 میلیاردی اش، چقدر توانست امکانات رفاهی و آرامش بخش و خانه و زندگی جور کند.
این نقش ورزش بود، حالا به این نگاه کنیم که نقش اخلاق در سبک زندگی از نظر اقتصادی، چقدر برای ما سود دارد؟ در قسمت های مختلف، ورزش چه کار می کند؟ بیمارستان ها را خلوت می کند، اعتیاد را کم می کند، اعصاب را آرام می کند، عقل بهتر کار می کند، جریان خون راحت تر گردش پیدا می کند. حالا تاثیر اخلاق و سبک زندگی اسلامی در همین هایی که خدمتتان مثال زدم چقدر است؟
 
یک مثال خیلی ساده و کوچک: فرض کنیم 70 ملیون نفر مردم ایران یک ماه فقط می خواهند دستورات اسلام را در تغذیه رعایت کنند. در ماه رمضان چقدر فرصت خوبی داریم که مردم را با این داستان آشنا کنیم. ما باید یک بازگشتی به تعالیم اسلامی در سبک زندگی کنیم، بعد ببینید چقدر در اعصاب، روح، روان، عقل، گردش خون، آرامش و... تاثیر دارد. ماه رمضان هر سال به ما اثبات می کند که حضور جدی، ملموس و با برنامه ی عبادت، در زندگی این تاثیرات را بر زندگی شما دارد و در آخر کسانی که در نیروی انتظامی و پزشکی و اجتماعی و غیره آمار می گیرند،  می بینند که آمارها پایین آمده و نمودار می دهند که انقدر از نظر ریالی سود کرده ایم.

»» چه می شود که بعد از ماه رمضان بساط جمع می شود و مردم به سبک زندگی قبلیشان برمی گردند؟؟

به این دلیل است که ما روی آن مانور نمی دهیم. تمام هم و غم رسانه های ما باید این باشد. الان که کارمندهای ما 2 ساعت زودتر سرکار می روند، یک نفر در پایان آمار بگیرد که این 2 ساعت در این 1 ماه چقدر از نظر ریالی به نفع جمهوری اسلامی بوده است؟ و چقدر این دو ساعت از عبادتشان کم کرد و چه تاثیر منفی ریالی بر بحث های دیگر، دارد؟

در همین استان فارس یکی از کارخانه های موفق تولیدی در ماه رمضان به کارمندهایش می گوید از نظر کاری تعطیل هستید. برخی یک روز در میان بیایند تا چرخه نخوابد، اما باید بیایید! چه وقت باید بیایید؟ باید 2 ساعت قبل از افطار بیایید، برنامه تفسیر و مداحی داریم، یک جزء قرآن خوانده می شود، افطار هم با خانواده ات می خوری و می روی، صبح هم بگیر بخواب! برای سحر هم برنامه و مراسم های دیگر را معرفی می کند. این شخص جزء موفق ترین مدیر عامل های صنعتی ماست. از نظر ریالی حساب کرده و تاثیرش را دیده است.

حداقل تاثیر معنویت در اقتصاد را از ژاپن یاد بگیریم که چگونه کارمندهایش را اینگونه با انگیزه پای کار می نشاند؟؟ در چین چه اتفاقی می افتد که انقدر آمار اختلاف و مسائل این شکلی کم و مسئولیت پذیری بالاست؟؟
آن ها از معنویت های بودایی و هندو و مسیحی و یهودی دارند برای بهبود سبک زندگی و اقتصاد مردمشان استفاده می کنند، ما از معنویت ناب اسلامی امامیه استفاده نمی کنیم، تازه برعکس داریم بر شیپور هم، می دمیم!


کانال تلگرام رهپویان
* نام شما : 
پست الکترونيک : 
وب سايت : 
* نظر شما : 
 
تبليغات